ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤA ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ

15^ου ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΣΥΜΠΟΣΙΟΥ ΕΝΔΟΔΟΝΤΙΑΣ

PNR. Nair

Εξελίξεις στην κλινική μικροβιολογία:

Υπάρχει πλήρης τεκμηρίωση της ευθύνης του μικροβιακού παράγοντα για την δημιουργία των περιακρορριζικών αλλοιώσεων.
Ο μικροβιακός πληθυσμός που βρίσκεται εντός του ρ.σ. και κυρίως στην ακρορριζική περιοχή, είναι οργανωμένος με την μορφή βιοϋμένα.
Η πολυπλοκότητα του συστήματος των ρ.σ. και ειδικά του ακρορριζικού τερτημορίου καθιστά εξαιρετικά δυσχερή, αν όχι αδύνατη, την απαλλαγή από τον μικροβιακό παράγοντα.
Η μέγιστη συγκέντρωση μικροβίων παρατηρείται στο κέντρο της περιακρορριζικής αλλοίωσης. Σε κάθε αλλοίωση απομονώνονται μόνο 4 – 10 μικροβιακά στελέχη με προεξάρχον τον Enterococcous Faecalis ο οποίος ανευρίσκεται σχεδόν σε κάθε περίπτωση. Εντούτοις δεν έχει ακόμη αποδειχθεί, πέραν πάσης αμφιβολίας, ότι το στέλεχος αυτό ευθύνεται για τη δημιουργία της βλάβης.
Σε δόντια με νεκρό πολφό και περιακρορριζική αλλοίωση η Ε.Θ. σε μια συνεδρία δεν μπορεί να ελέγξει επιτυχώς τον μικροβιακό παράγοντα, τουλάχιστον με τις μέχρι στιγμής διαθέσιμες τεχνολογίες, δεδομένου ότι στο 88% των περιπτώσεων, μετά την ολοκλήρωση της Ε.Θ. σε μια συνεδρία εξακολουθούν να παρευρίσκονται μικρόβια ακρορριζικά.

E. Shafer:

Απολύμανση μολυσμένων ριζικών σωλήνων. Τρόποι αφαίρεσης του βιοϋμένος.

Το υποχλωριώδες Νάτριο θεωρείται διάλυμα εκλογής για τους διακλυσμούς των ρ.σ.
Παθητική ενεργοποίηση του διαλύματος διακλυσμών με υπερήχους βελτιώνει σημαντικά των καθαρισμό των ρ.σ.
Σε περιπτώσεις επανάληψης Ε.Θ. συστήνεται και η χρήση χλωρεξιδίνης.
Ως ενδιάμεσο φάρμακο ρ.σ. προτείνεται το υδροξείδιο του ασβεστίου αναμεμιγμένο με χλωρεξιδίνη.

E. Shafer:

Παρασκευή κεκαμμένων ριζικών σωλήνων: Εργαλεία χειρός ή μηχανοκινούμενα συστήματα;

Τα εργ��λεία πρέπει να διαθέτουν ανενεργό κοπτικό άκρο.
Η χρήση εργαλείων χειρός από ανοξείδωτο ατσάλι θα πρέπει να αποφεύγεται.
Συστήνεται η χρήση μηχανοκίνητων εργαλείων Νi-Ti με οξέα κοπτικά άκρα.
Πριν από τη χρήση των μηχανοκίνητων εργαλείων Νi-Ti επιβάλλεται να έχει εξασφαλιστεί η διαβατότητα του ρ.σ. (glide patty) με τη χρήση εργαλείων από ανοξείδωτο ατσάλι, όπως π.χ. G-pilot files.

Γ. Ηλιάδης:

Μορφολογικές και χημικές μεταβολές των ριζικών σωλήνων κατά τη χημικομηχανική επεξεργασία.

Ίδια επιφανειακή μορφολογία μπορεί να επιτευχθεί με διαφορετικούς τύπους και συγκεντρώσεις υγρών διακλυσμού.
Η δυναμική εφαρμογή των υγρών διακλυσμού ενισχύει τη δραστικότητά τους.
Η έκταση της απασβεστίωσης δεν είναι ομοιόμορφη ούτε ως προς το βάθος από την ελεύθερη επιφάνεια, ούτε ως προς την εντόπιση στο ριζικό σωλήνα.
Μικρής έκτασης απασβεστίωση ευνοεί τη συγκόλληση φυραμάτων με αντίδραση πήξης οξέος-βάσεως, ενώ μεγάλης έκτασης απασβεστίωση ευνοεί τα υδρόφιλα ρητινώδη συστήματα.

Σ. Ζηνέλης

Νέα δεδομένα για τη θραύση των μηχανοκινούμενων εργαλείων κατά την Παρασκευή ριζικών σωλήνων.

Οι ιδιαίτερες ιδιότητες του κράματος Ni-Ti (μνήμη σχήματος και υπερελαστηκότητα) δεν σχετίζονται με την κλινική πρακτική.
Το σύστημα Ni-Ti παρουσιάζει ικανοποιητική αντιδιαβρωτική συμπεριφορά στα υγρά διακλυσμών.
Η θραύση κάτω από κλινικές συνθήκες αποδίδεται σε μια στιγμιαία υπερφόρτιση παρά στον προοδευτικό μηχανισμό υποβάθμισης της αντοχής του εργαλείου.
Η τροποποίηση των γεωμετρικών χαρακτηριστικών δεν αλλάζει και τον τρόπο θραύσης γεγονός που υποδεικνύει ότι ο μηχανισμός εξαρτάται βασικά από το υλικό παρά από τα γεωμετρικά χαρακτηριστικά.

Ν. Κερεζούδης

Νέες εξελίξεις στα υλικά αποκατάστασης των συμβαμμάτων κατά τη διάρκεια θεραπείας.

Τα υλικά αποκατάστασης των μεσορριζικών διατρήσεων επιβάλλεται να έχουν βιοσυμβατότητα, πολύ ικανοποιητική εμφρακτική ικανότητα και να προάγουν την ανάπτυξη οστού στην επιφάνειά τους.
Η σύγχρονη έρευνα έχει οδηγήσει στην ανάπτυξη υλικών τα οποία φαίνεται ότι διαθέτουν τις παραπάνω ιδιότητες.
Απαιτούνται μακρόχρονες κλινικές μελέτες προκειμένου να διαπιστωθεί η αποτελεσματική κλινική συμπεριφορά των νέων υλικών σε ικανοποιητικό βάθος χρόνου.

Κ. Νιαμονητός

Η συμβολή των τεχνολογικών εξελίξεων στη δημιουργία νέων κλινικών δεδομένων στην κλινική Ενδοδοντία

Τα τελευταία χρόνια έχουν επέλθει με ταχύ ρυθμό σημαντικές τροποποιήσεις με την εφαρμογή των νέων τεχνολογιών στην κλινική πράξη.
Έχουν προκύψει νέα δεδομένα σε επίπεδο διάγνωσης, παρασκευής και έμφραξης των ρ.σ.
Η συμβολή των νέων τεχνολογιών συμβάλει στην βελτίωση της ποιότητας των ενδοδοντικών θεραπειών.
Οι σύγχρονες τεχνολογίες έχουν πλέον ενταχθεί σε μεγάλο βαθμό στην καθημερινή κλινική πράξη.
Κάθε νέα τεχνολογία που εμφανίζεται είναι ευπρόσδεκτη μετά από επαρκή ερευνητική τεκμηρίωση και την προϋπόθεση πλήρους εξοικείωσης με αυτή πριν την εφαρμογή της στην κλινική πράξη.

Θ. Λαμπριανίδης

Επιτυχία αποτυχία της Ε.Θ.

Τα ευρήματα από τις μέχρι στιγμής επιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι η Ε.Θ. φαίνεται να έχει υψηλό ποσοστό επιτυχίας. Παρόλα ταύτα θεωρείται αναγκαίος ο σχεδιασμός και η εκπόνηση νέων, καλύτερα δομημένων μελετών, με πληρέστερη τεκμηρίωση οι οποίες θα οδηγήσουν σε ασφαλέστερα συμπεράσματα.

Γ. Σίσκος

Συντηρητική αντιμετώπιση εκτεταμένων περιακρορριζικών βλαβών

Η συντηρητική ενδοδοντική θεραπεία των περιακρορριζικών κύστεων έχει ορθή θεωρητική και βιολογική βάση.
Δεν υπάρχει, μέχρι στιγμής, ιστολογικά και βιολογικά τεκμηριωμένος μηχανισμός ο οποίος να εξηγεί απόλυτα τη διαδικασία καταστροφής της επιθηλιακής επένδυσης των περιακρορριζικών κύστεων.
Τα κλινικά δεδομένα παρέχουν σαφείς αποδείξεις για την πολύ ικανοποιητική ανταπόκριση στη συντηρητική ενδοδοντική θεραπεία, ακόμη και των εξαιρετικά εκτεταμένων περιακρορριζικών αλλοιώσεων, οι οποίες βάσει κλινικών και ακτινογραφικών διαγνωστικών κριτηρίων, χαρακτηρίζονται ως κύστεις και οι οποίες είναι πολύ πιθανό να αντιπροσωπεύουν, σε σημαντικό ποσοστό αληθείς κύστεις.
Η σημαντική ελάττωση της ενδοκυστικής πίεσης, με την αναρρόφηση του κυστικού υγρού σε συνδυασμό με τον έλεγχο του μικροβιακού παράγοντα με την τοπική εφαρμογή και τη συστηματική χορήγηση αντιμικροβιακών φαρμάκων, στις περιπτώσεις οξείας φλεγμονής, θεωρούνται ως οι πλέον βασικές προϋποθέσεις για την έναρξη της αποκατάστασης της βλάβης.

G. Gambarini:

Εξελίξεις στην έμφραξη των ριζικών σωλήνων

Η γουταπέρκα εξακολουθεί να αποτελεί θαυμάσιο υλικό τελικής έμφραξης. Μετά από πολλά χρόνια κλινικής εφαρμογής της παραμένει ακόμη υλικό αναφοράς.
Υπάρχουν ορισμένα μειονεκτήματα σε σχέση με τη γουταπέρκα λόγω της αδυναμίας σύνδεσής της με τα τοιχώματα του ρ.σ., σε συνδυασμό με τη χρήση φυράματος.
Το Resilon εξασφαλίζει καλύτερη πρόσφυση μεταξύ κύριου εμφρακτικού υλικού και φυράματος.
Υπάρχουν αρκετές ερευνητικές ενδείξεις ότι πιθανά έχει καλύτερη εμφρακτική ικανότητα συγκρινόμενο με την παραδοσιακή γουταπέρκα.
Σημαντικότερο θεωρείται το ότι το Resilon δεν είναι χειρότερο από την γουταπέρκα ενώ υπάρχει δυνατότητα περαιτέρω βελτίωσής του.

B. Khayat:

Εξελίξεις στην επανάληψη της ενδοδοντικής θεραπείας.

Επιβάλλεται η γνώση των βιβλιογραφικών δεδομένων σε ότι αφορά τα ποσοστά επιτυχίας της επανάληψης της Ε.Θ. καθώς και της χειρουργικής ενδοδοντίας.
Επιβάλλεται η γνώση των δυνατοτήτων καθώς και των περιορισμών και των δυο προσεγγίσεων.
Η επιλογή της πλέον κατάλληλης προσέγγισης (επανάληψη ή χειρουργική) πρέπει να γίνεται με βάση τις ανάγκες του ασθενούς και όχι με βάση τις ικανότητες του επεμβαίνοντα και σε κάθε περίπτωση χωρίς δογματισμούς.
Παρουσιάστηκε νέα τεχνική για παρασκευή κοιλοτήτων ανάστροφης έμφραξης μεγαλύτερου βάθους, με χρήση ρυγχών υπερήχων μεγαλύτερου μήκους.
Παρουσιάστηκε επίσης ένας νέος τύπος αμαλγάματος, το Titanium-Niobium, που χρησιμοποιείται για ανάστροφη έμφραξη κοιλοτήτων οι οποίες διανοίγονται με τις παραδοσιακές συσκευές υπερήχων.

Β. Φίλιας:

Πολιτισμική κρίση στη σύγχρονη κοινωνία

14^ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΕΝΔΟΔΟΝΤΙΑΣ

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 19 και 20 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2005

ΠΡΩΤΟΚΟΛΑ ΣΤΗΝ ΕΝΔΟΔΟΝΤΙΑ

Ι. ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗ ΕΝΔΟΔΟΝΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΙΙ. ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΕΝΔΟΔΟΝΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

ΙΙΙ. ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΝΔΟΔΟΝΤΙΑ (Ακροριζεκτομή και ανάστροφη έμφραξη)

ΙV. ΤΡΑΥΜΑΤΙΚΕΣ ΒΛΑΒΕΣ

V. ΕΝΔΟΜΥΛΙΚΕΣ ΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ

Ι. ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗΣ ΕΝΔΟΔΟΝΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

Ν. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ

Λήψη ιστορικού – λήψη αρχικής ακτινογραφίας

Η αρχική ακτινογραφία θα πρέπει να πληρεί τις βασικές αρχές ορθής απεικόνισης και να καλύπτει ορισμένα κριτήρια ποιότητας που αφορούν τα τεχνικά χαρακτηριστικά της, τον τρόπο και τις συνθήκες λήψης, εμφάνισης-στερέωσης και αρχειοθέτησης των πλακιδίων.

Διάγνωση

Ενδείξεις για Ε.Θ θεωρούνται οι ακόλουθες:

Ø Μη αναστρέψιμη πολφίτιδα.

Ø Νέκρωση του πολφού.

Ø Οξεία ή χρόνια περιακρορριζική φλεγμονή.

Ø Ενδοπεριοδοντική βλάβη με αμετάκλητη βλάβη του πολφού.

Αναισθησία

Απομόνωση – Διάνοιξη μ.θ.

Προσδιορισμός μήκους εργασίας.

Γίνεται με τη λήψη ενδιάμεσης ακτινογραφίας, με τη χρήση εντοπιστών ακρορριζίου ή με συνδυασμό και των δύο. Ο ακριβής προσδιορισμός του μήκους εργασίας σχετίζεται άμεσα με την επιτυχία της ενδοδοντικής θεραπείας καθώς σε πολλές κλινικές μελέτες έχει διαπιστωθεί ότι η υπέμφραξη αλλά και η υπερέμφραξη επιβαρύνουν την πρόγνωση της ενδοδοντικής θεραπείας

Προπαρασκευή ριζικού σωλήνα

Ø Μηχανική προπαρασκευή ρ.σ.

Η προπαρασκευή του ρ.σ. γίνεται με τεχνικές τηλεσκοπικού τύπου, όπως οι τεχνικές crown-down και step-back. Η κλασσική τεχνική δεν χρησιμοποιείται πλέον ενώ σημαντική εξέλιξη αποτελεί η χρήση μηχανοκίνητων εργαλείων νικελίου-τιτανίου (Ni-Ti).

Ø Χημική επεξεργασία

- Υποχλωριώδες νάτριο (NaOCl): Αποτελεί το κύριο υγρό διακλυσμών λόγω της αντιμικροβιακής του δράσης αλλά και της διαλυτικής του ικανότητας. Η συγκέντρωση 5,25% θεωρείται αρκετά τοξική για τους περιακρορριζικούς ιστούς ενώ διαλύματα 0,5% έχουν μειωμένη δράση. Συστήνεται διάλυμα ΝaOCL 3%.

- Χλωρεξιδίνη: Είναι δραστική τόσο σε Gram+ όσο και σε Gram- μικροοργανισμούς. Ο συνδυασμός χλωρεξιδίνης 2% και υποχλωριώδους νατρίου 3% μεγιστοποιεί το αντιμικροβιακό αποτέλεσμα.

- Αιθυλενοδιαμινοτετραοξικό οξύ (EDTA): Είναι ο πιο γνωστός οργανικός χηλικός παράγοντας. Απομακρύνει το οδοντινικό επίχρισμα (smear layer) από τα τοιχώματα του ριζικού σωλήνα, συμβάλλοντας στην καλύτερη πρόσφυση των εμφρακτικών υλικών.

· Τοποθέτηση αντισηπτικού φαρμάκου - Προσωρινή έμφραξη

Αντισηπτικό φάρμακο εκλογής, εφόσον δεν ολοκληρωθεί η ενδοδοντική θεραπεία σε μία συνεδρία, είναι το υδροξείδιο του ασβεστίου. Το προσωρινό εμφρακτικό υλικό που θα τοποθετηθεί στο μεσοδιάστημα των συνεδριών θα πρέπει να έχει ελάχιστο πάχος 3-5 mm ώστε να καλύπτει ερμητικά την κοιλότητα αποτρέποντας τον κίνδυνο της αναμόλυνσης του ριζικού σωλήνα .

· Έμφραξη ριζικού σωλήνα

Ø Επιλογή - Παρασκευή - Τοποθέτηση φυράματος στο ριζικό σωλήνα

Οι σημαντικότερες κατηγορίες φυραμάτων είναι οι ακόλουθες:

- Φυράματα οξειδίου ψευδαργύρου και ευγενόλης

- Φυράματα εποξυλικής ρητίνης

- Φυράματα υδροξειδίου του ασβεστίου

- Υαλοϊονομερή φυράματα

- Σιλικονούχα φυράματα

- Ρητινούχα φυράματα με συγκολλητικούς παράγοντες

Ø Κύριο εμφρακτικό υλικό

Κύριο εμφρακτικό υλικό παραμένει η γουταπέρκα. Πρόσφατα έχει προταθεί για τον ίδιο σκοπό ένα συνθετικό ρητινούχο υλικό, το Resilon

Ø Τεχνικές έμφραξης

- πλάγια συμπύκνωση

- Τεχνικές θερμοπλαστικοποιημένης γουταπέρκας.

Μυλική αποκατάσταση – Τελική ακτινογραφία

Επανέλεγχος

II. ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ ΕΝΔΟΔΟΝΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

Π. ΜΠΕΛΤΕΣ

Κύρια αιτία αποτυχίας ενδοδοντικής θεραπείας θεωρείται η επιβίωση μικροοργανισμών στο σύστημα των ρ.σ. μετά την τελική έμφραξη ή η εγκατάστασή τους σε μεταγενέστερο χρόνο λόγω μυλικής μικροδιείσδυσης.

Η αντιμετώπιση των αποτυχημένων ενδοδοντικών θεραπειών μπορεί να γίνει με επανάληψη της θεραπείας ή ακρορριζεκτομή ή εξαγωγή του δοντιού. Όταν ο κλινικός οδοντίατρος έχει να αντιμετωπίσει τέτοιες περιπτώσεις, είναι σωστό να ακολουθεί τις παραπάνω εναλλακτικές λύσεις με τη σειρά αναφοράς τους.

Οι περισσότερες αποτυχίες μπορούν να αντιμετωπιστούν μόνο με επανάληψη της ενδοδοντικής θεραπείας, αν και υπάρχουν περιπτώσεις που ο συνδυασμός συντηρητικής και χειρουργικής θεραπείας κρίνεται επιβεβλημένος.

Η ορθή απόφαση (retreatment decision) για την επανάληψη της ενδοδοντικής θεραπείας είναι το πρώτο και πλέον σημαντικό στάδιο. Τις περισσότερες φορές είναι αρκετά περίπλοκη και επηρεάζεται από σειρά παραγόντων που πρέπει να συνεκτιμηθούν, ώστε να εφαρμοστεί το κατάλληλο σχέδιο θεραπείας.

Σημαντικότεροι παράγοντες θεωρούνται οι ακόλουθοι:

- Δυνατότητα αποκατάστασης

- Κατάσταση περιοδοντικών ιστών

- Μη ανευρεθέντες ριζικοί σωλήνες.

- Ιατρογενή συμβάματα

- Κατάγματα μύλης και ρίζας

- Ικανότητα επεμβαίνοντα

- Είδος εμφρακτικού υλικού

- Ποιότητα έμφραξης κατά μήκος και εύρος.

- Δυνατότητα πρόσβασης στο εμφρακτικό υλικό και στο ακρορριζικό τρήμα.

- Κόστος / όφελος επανάληψης της Ε.Θ.

Η επικοινωνία με τον ασθενή (patient communication) είναι το δεύτερο σημαντικό βήμα που θα οδηγήσει στη λήψη απόφασης για την εφαρμογή του σωστού σχεδίου θεραπείας και περιλαμβάνει:

- Εξήγηση των αιτίων αποτυχίας της προηγούμενης θεραπείας.

- Κατανόηση των επιθυμιών, αναγκών και γενικότερων προσδοκιών του ασθενή για τη συνολική στοματική του υγεία.

- Λεπτομερής εξήγηση των εναλλακτικών επιλογών αντιμετώπισης, του κόστους και της πρόγνωσης της καθεμιάς.

- Συλλογική απόφαση για το σχέδιο θεραπείας οδοντιάτρου – ασθενούς.

Η διάγνωση της αιτίας αποτυχίας της ενδοδοντικής θεραπείας προηγείται από οποιαδήποτε άλλη ενέργεια. Το ιστορικό, η κλινική εξέταση και η ακτινογραφική μελέτη θα βοηθήσουν να διαγνωσθεί αν για το πρόβλημα ευθύνεται αυτή καθαυτή η ενδοδοντική θεραπεία ή άλλοι παράγοντες, όπως περιοδοντικά προβλήματα, προβλήματα σύγκλεισης, επίμηκες κάταγμα, απορρόφηση της ρίζας ή κυστικές βλάβες. Στις τελευταίες περιπτώσεις η επανάληψη της θεραπείας δεν αναμένεται να βελτιώσει την κατάσταση.

Η λήψη ιστορικού δίνει πληροφορίες για το πότε, πώς και από ποιον έγινε η αρχική ενδοδοντική θεραπεία,

Η κλινική εξέταση επιτρέπει στον κλινικό να καθορίσει τη φύση του προβλήματος.

Η αρχική ακτινογραφία δίνει πολύτιμες πληροφορίες για το σχέδιο θεραπείας. Εντοπίζονται μορφολογικά εμπόδια στον μυλικό θάλαμο εξαιτίας κακής διάνοιξης, πολφολίθων ή και παραμονής του υπερπολφικού τοιχώματος. Επίσης, ελέγχεται η κατάσταση της μυλικής έμφραξης, της προσθετικής αποκατάστασης και το είδος του άξονα, όπως και η ύπαρξη τερηδόνας κάτω από έμφραξη ή προσθετική εργασία, σημαντικά στοιχεία που θα επηρεάσουν το σχέδιο θεραπείας. Η ακτινογραφία αποκαλύπτει ακόμη ιδιαίτερα μορφολογικά χαρακτηριστικά των ριζικών σωλήνων, όπως εύρος, μήκος, κάμψη, απόφραξη, ενασβεστίωση ή περιοχές χωρίς προηγούμενη προσπέλαση καθώς και σωλήνες που δεν είχαν εντοπισθεί προηγούμενα. Τέλος, βοηθά στην αναγνώριση του είδους και της κατάστασης του υλικού έμφραξης του ριζικού σωλήνα (γουταπέρκα, κώνοι αργύρου, κονίες, φυράματα, πλαστικοί κώνοι, Thermafil) καθώς και της ποιότητας της έμφραξης (ομοιογενής ή ανομοιογενής έμφραξη, υπέμφραξη ή υπερέμφραξη, ύπαρξη ή μη κενών στο σώμα της έμφραξης).

Η αντιμετώπιση των αποτυχημένων ενδοδοντικών θεραπειών συνίσταται ουσιαστικά στην προσπάθεια προσπέλασης του ακρορριζικού τριτημορίου. Εμφρακτικά υλικά , άξονες, και διάφορα ιατρογενή συμβάματα (σπασμένα μικροεργαλεία, βάθρα, διατρήσεις κ.α.) είναι εμπόδια που πρέπει να προσπελαστούν για την επανάκτηση της ελεύθερης διαβατότητας του ριζικού σωλήνα.

Αφαίρεση εμφρακτικών υλικών

- Αφαίρεση γουταπέρκας

Η γουταπέρκα αφαιρείται από τον ριζικό σωλήνα με διαλυτικά μέσα, με ρίνες, ή και με συνδυασμό τους. Η ευκολία αφαίρεσης της εξαρτάται από την έκταση και την πυκνότητα της έμφραξης (υπερέμφραξη, υπέμφραξη, έμφραξη ενιαίου κώνου ή συμπύκνωση γουταπέρκας.

Ανεξάρτητα από την τεχνική που θα χρησιμοποιηθεί η γουταπέρκα πρέπει να αφαιρείται από τον ριζικό σωλήνα διαδοχικά, ώστε να αποφευχθεί η έξοδος ερεθιστικών υλικών στους περιακρορριζικούς ιστούς.

- Αφαίρεση με μικροεργαλεία

Προτεινόμενο μικροεργαλείο είναι η ρίνη Hedstroem. Όταν έχει χρησιμοποιηθεί μόνο ένας κώνος, μπορεί να αφαιρεθεί με την χρήση μιας ή δύο ρινών Hedstroem, που αγκιστρώνουν την γουταπέρκα. Σε ευρείς και ευθείς ριζικούς σωλήνες αυτό μπορεί να γίνει εύκολα, σε στενούς όμως ριζικούς σωλήνες χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή ώστε να μην δημιουργηθεί πρόβλημα στην ρίζα (διάτρηση, βάθρο) και να μην επιδεινωθούν προϋπάρχοντα προβλήματα (βάθρο, μετατόπιση ρ��ικού τρήματος).

- Αφαίρεση με μικροεργαλεία και χημικά μέσα

Όταν η έμφραξη του ριζικού σωλήνα έχει γίνει με τις τεχνικές συμπύκνωσης και ιδιαίτερα με τεχνικές θερμοπλαστικοποίησης της γουταπέρκας , δύσκολα γίνεται η αφαίρεση μόνο με μικροεργαλεία. Ενδείκνυται ο συνδυασμός χημικού διαλύτη (συνήθως χλωροφόρμιο) και μικροεργαλείων (ρίνες Κ ή Hedstrom)

- Αφαίρεση με θερμότητα

Χρησιμοποιείται ηλεκτρική συσκευή μεταφοράς θερμότητας (5004 Touch-N-Heat ή System B) για τη θερμοπλαστικοποίηση και αφαίρεση τμημάτων γουταπέρκας. Το ρύγχος της συσκευής θερμαίνεται, εισάγεται στο ριζικό σωλήνα και αμέσως μετά την ψύξη του αποσύρεται και συμπαρασύρει μέρος της γουταπέρκας. Απαραίτητη προϋπόθεση για τη χρήση των συσκευών αυτών είναι το μυλικό στόμιο να έχει αρκετά ευρεία διάμετρο, ικανή να χωρέσει το σχετικά ευρύ ρύγχος τους.

- Αφαίρεση με θερμότητα και μικροεργαλεία

Εισάγεται στο ριζικό σωλήνα ένα οποιοδήποτε θερμό εργαλείο ή συσκευή που πλαστικοποιεί τη γουταπέρκα. Ακολουθεί η εισαγωγή μιας ρίνης Hedstrom και ελαφρά περιστροφή της μέσα στη θερμοπλαστικοποιημένη μάζα γουταπέρκας. Η τελευταία καθώς ψύχεται παγιδεύεται πάνω στη ρίνη και αφαιρείται. Σε ριζικούς σωλήνες ατελώς εμφραγμένους η γουταπέρκα μπορεί να αφαιρεθεί με μία μόνο κίνηση. Η τεχνική αυτή ενδείκνυται ιδιαίτερα για τις περιπτώσεις όπου έχουμε έξοδο της γουταπέρκας πέραν του τρήματος. Συνήθως μετά την αφαίρεση της κύριας μάζας της γουταπέρκας με τον τρόπο αυτό απαιτείται η εφαρμογή τεχνικών χημικής αφαίρεσης για την απομάκρυνση των υπολειμμάτων γουταπέρκας και φυράματος.

- Αφαίρεση με περιστρεφόμενα μικροεργαλεία

Ενδείκνυται η χρήση περιστρεφόμενων μικροεργαλείων NiTi σε σωλήνες που έχουν προηγούμενα διευρυνθεί αρκετά, ώστε η είσοδος των εργαλείων να γίνεται παθητικά. Η αφαίρεση της γουταπέρκας γίνεται με την πλαστικοποίηση, δέσμευση και μεταφορά της από το περιστρεφόμενο μικροεργαλείο. Ορισμένοι κλινικοί προτείνουν αύξηση της ταχύτητας περιστροφής με σκοπό την ευκολότερη πλαστικοποίηση της γουταπέρκας.

- Αφαίρεση με υπερήχους

Η λειτουργία κατάλληλα διαμορφωμένων πιεζοηλεκτρικών υπερήχων βασίζεται στην παραγωγή θερμότητας που θερμοπλαστικοποιεί τη γουταπέρκα. Για την εφαρμογή τους απαιτείται ο ριζικός σωλήνας να έχει προπαρασκευαστεί αρκετά, ώστε το μικροεργαλείο που προσαρμόζεται στη συσκευή υπερήχων να εισέρχεται αβίαστα στο στόμιό του.

- Αφαίρεση κώνων αργύρου

Η αφαίρεση κώνων αργύρου θεωρείται σχετικά εύκολη, καθώς συνήθως υπάρχει μικροδιείσδυση για μεγάλο χρονικό διάστημα που μειώνει την ερμητικότητα και επομένως την πλάγια συγκράτησή τους. Συνήθως η αφαίρεση των κώνων επιτυγχάνεται μαζί με την αφαίρεση των υλικών. Σε διαφορετική περίπτωση, πρέπει να δίνεται ιδιαίτερη προσοχή κατά την αφαίρεση της υλικών που περιβάλλουν τους κώνους αργύρου μυλικά, για αποφυγή του κινδύνου αποκοπής του κώνου. Η αφαίρεση των κώνων αργύρου μπορεί να γίνει με:

- Απλή ή αιμοστατική ή ειδική λαβίδα, η βελονοκάτοχο.

- Έμμεση χρήση υπερήχων

- Ρίνες, χημικούς διαλύτες και χηλικούς παράγοντες

- Σύστημα Microtube

- Αφαίρεση γουταπέρκας με σκληρό άξονα (Thermafil)

Οι τεχνικές αφαίρεσης αυτού του τύπου της γουταπέρκας είναι περίπου ίδιες με αυτές που αναφέρθηκαν για την αφαίρεση γουταπέρκας και κώνων αργύρου. Η προσπάθεια, γενικά, γίνεται να αφαιρεθεί η γουταπέρκα περιφερικά του άξονα, ο οποίος στην συνέχεια συλλαμβάνεται με τους τρόπους που προαναφέρθηκαν.

- Αφαίρεση φυραμάτων

Ανάλογα με το βαθμό σκληρότητας του φυράματος που έχει χρησιμοποιηθεί κατά την έμφραξη του ριζικού σωλήνα η αφαίρεσή του καθίσταται εύκολη ή δύσκολη. Για παράδειγμα το φύραμα Spad που χρησιμοποιήθηκε ευρέως την δεκαετία του ’70 είναι πολύ δύσκολο έως αδύνατον να αφαιρεθεί από τον ριζικό σωλήνα. Η αφαίρεση τους μπορεί να γίνει με υπερήχους, θερμότητα, συνδυασμό χειροκίνητων και μηχανοκίνητων μικροεργαλείων ή με την χρήση χημικών μέσων.

Αφαίρεση ενδορριζικών αξόνων

Η χρήση ενδορριζικών αξόνων είναι αρκετά συχνή σε ενδοδοντικά θεραπευμένα δόντια και η αφαίρεση τους πολλές φορές είναι δύσκολη. Απαιτείται σωστή εκτίμηση, εκπαίδευση και εμπειρία του κλινικού καθώς και η χρήση των καταλληλότερων τεχνικών και τεχνολογιών.

Η απομάκρυνση των εμφρακτικών υλικών από τον μυλικό θάλαμο και γύρω από τον άξονα μέχρι τα στόμια, των ρ.σ. αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την επιτυχή αφαίρεση του. Παράγοντες που επηρεάζουν την αφαίρεση του άξονα είναι ο τύπος και το είδος της συγκολλητικής κονίας. Για παράδειγμα άξονες που έχουν συγκολληθεί με τις κλασσικές κονίες (π.χ. φωσφορικού ψευδαργύρου) γενικα μπορούν να αφαιρεθούν, σε αντίθεση με εκείνους που η συγκόλληση τους έγινε με σύνθετες ρητίνες ή υαλοϊονομερείς κονίες. Συστήματα υπερήχων σε συνδυασμό με ειδικά εργαλεία χρησιμοποιούνται για την χαλάρωση και απομάκρυνση τους.. Το σύστημα PRS, για παράδειγμα, προσφέρει ευκολία στη χρήση και δυνατότητα επιτυχούς αφαίρεσης διαφόρων συστημάτων αξόνων και άλλων εμποδίων του ριζικού σωλήνα.

Αφαίρεση σπασμένων μικροεργαλείων

Το χειρουργικό μικροσκόπιο σε συνδυασμό με τους υπερήχους, όπως και κάποια νέα συστήματα (IRS, Masseran Kit) έχουν βελτιώσει σημαντικά την δυνατότητα αφαίρεσης σπασμένων μικροεργαλείων.

Τέλος θα πρέπει να αναφερθεί η περίπτωση δοντιών που αποτελούν ένδειξη επανάληψης ενδοδοντικής θεραπείας και έχουν υποστεί ακρορριζεκτομή και ανάστροφη έμφραξη. Η επανάληψη είναι απαραίτητη επειδή το αίτιο της αποτυχίας βρίσκεται στο ριζικό σωλήνα και η ανάστροφη έμφραξη δεν εξασφαλίζει ερμητική έμφραξη. Η συντηρητική επανάληψη είναι δυνατή στις περισσότερες των περιπτώσεων. Προσοχή απαιτείται κατά την διεύρυνση, για να μην προωθηθεί το υλικό της ανάστροφης έμφραξης στους περιακρορριζικούς ιστούς.

III. ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΑΚΡΟΡΡΙΖΕΚΤΟΜΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΣΤΡΟΦΗΣ ΕΜΦΡΑΞΗΣ ΤΟΥ ΡΙΖΙΚΟΥ ΣΩΛΗΝΑ

Ι. ΛΑΥΡΕΝΤΙΑΔΗΣ

Η ακρορριζεκτομή είναι χειρουργική επέμβαση η οποία ενδείκνυται σε περιπτώσεις αδυναμίας ή αποτυχίας της συντηρητικής ενδοδοντικής θεραπείας.

Απαραίτητη προϋπόθεση για την εξασφάλιση της επιτυχίας είναι η ερμητική έμφραξη του ριζικού σωλήνα στο επίπεδο εκτομής. Στις περιπτώσεις μη ερμητικής έμφραξης επιβάλλεται ανάστροφη έμφραξη του ρ.σ.

Τα στάδια της ακρορριζεκτομής και ανάστροφης έμφραξης του ρ.σ. έχουν ως εξής:

· Αναισθησία

α) Τοπική δι’ εμποτίσεως αναισθησία γίνεται σε επεμβάσεις στην άνω γνάθο.

β) Στελεχιαία αναισθησία γίνεται σε επεμβάσεις στην κάτω γνάθο (στελεχιαία κάτω φατνιακού νεύρου, τομικού και γενειακού νεύρου).

γ) Σε πολλαπλές ακρορριζεκτομές με ευμεγέθεις περιακρορριζικές αλλοιώσεις, τόσο στην άνω όσο και στην κάτω γνάθο γίνεται συνδυασμός και των δύο τεχνικών.

· Δημιουργία κρημνού

Όλα τα είδη των κρημνών που χρησιμοποιούνται είναι ολικού πάχους (βλεννογονοπεριοστικοί):

α) Τοξοειδής κρημνός

Εφαρμόζεται σε μικρής έκτασης επεμβάσεις, στα πρόσθια δόντια της άνω γνάθου. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι η επαρκής έκταση ζώνης προσπεφυκότων ούλων. Αντενδείκνυται σε περιπτώσεις βαθέων περιοδοντικών θυλάκων.

β) Τριγωνικός κρημνός

Δημιουργείται με δύο τομές, μία κάθετη και μία οριζόντια. Η οριζόντια τομή συνήθως συμπεριλαμβάνει και τα ελεύθερα ούλα. Χρησιμοποιείται σε όλες τις περιοχές των γνάθων, σε μικρής μέσης, αλλά μεγάλης έκτασης επεμβάσεις.

γ) Τραπεζοειδής κρημνός

Δημιουργείται με τρεις τομές, δύο κάθετες αφιστάμενες ακρορριζικά και μία οριζόντια, η οποία συνήθως είναι μέσα στην ουλοδοντική σχισμή ή σε απόσταση 3 – 5 χιλ. από τα ελεύθερα ούλα. Χρησιμοποιείται σε όλες τις περιοχές των γνάθων, κυρίως σε μεγάλης έκτασης επεμβάσεις.

δ) Κρημνός τύπου φακέλου

Χρησιμοποιείται σε διαμπερείς βλάβες, όταν η υπερώια ή γλωσσική προσπέλαση της βλάβης είναι απαραίτητη, καθώς και σε ακρορριζεκτομή της υπερώιας ρίζας των γομφίων.

· Αποκάλυψη της περιακρορριζικής περιοχής και εντοπισμός

του ακρορριζίου

α) Εάν η διάτρηση του προστομιακού πετάλου είναι περιορισμένη, το οστικό παράθυρο μεγεθύνεται, με στρόγγυλη εγγλυφίδα σε χειρολαβή χαμηλών ταχυτήτων και υπό συνεχή καταιονισμό φυσιολογικού ορρού, τόσο ώστε να διευκολύνονται οι μετέπειτα χειρισμοί.

β) Εάν δεν υπάρχει διάτρηση του προστομιακού οστικού πετάλου και η περιακρορριζική αλλοίωση καλύπτεται από λεπτό στρώμα οστού τότε γίνεται ανίχνευση της βλάβης με αιχμηρό ανιχνευτήρα ή άλλο μικροεργαλείο και στη συνέχεια δημιουργείται οστικό παράθυρο προστομιακά με χαμηλές ταχύτητες χρησιμοποιώντας στρόγγυλη εγγλυφίδα και υπό συνεχή καταιονισμό φυσιολογικού ορρού.

γ) Όταν δεν υπάρχει περιακρορριζική αλλοίωση ή είναι πολύ περιορισμένη, ο εντοπισμός και αποκάλυψη του ακρορριζίου απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή και επιχειρείται εφόσον προηγουμένως υπολογισθεί το μήκος της ρίζας του δοντιού.

δ) Όταν η περιακρορριζική βλάβη είναι μεγάλη και έχει επέλθει διάτρηση του προστομιακού αλλά και υπερώιου οστικού πετάλου, μετά από τη δημιουργία κρημνών προστομιακά και υπερώια ή γλωσσικά δημιουργούνται κατάλληλα οστικά ανοίγματα για τους μετέπειτα χειρισμούς.

· Αφαίρεση των παθολογικών περιακρορριζικών ιστών

Η αποκόλληση από τα οστικά τοιχώματα γίνεται με κοxλιάρια περιακρορριζικής απόξεσης και διευκολύνεται εάν αρχικά το κοχλιάριο τοποθετηθεί με την κοίλη επιφάνειά του εστραμένη προς το οστό. Η αποκόλληση από την ��πιφάνε��α ��ης ρίζας γίνεται με κοχλιάρια περιοδοντίου. Μετά την αποκόλληση οι παθολογικοί ιστοί απομακρύνονται από την περιοχή. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στις περιπτώσεις όπου η περιακρορριζική αλλοίωση γειτνιάζει με ανατομικές δομές.

· Αποκοπή του ακρορριζίου

o Γίνεται με αυλακωτή εγγλυφίδα σε χειρολαβή χαμηλών ταχυτήτων, υπό συνεχή καταιονισμό φυσιολογικού ορού. Αφαιρούνται συνήθως 3 – 4 χιλ.

o Το επίπεδο εκτομής θα πρέπει να σχηματίζει γωνία όχι μεγαλύτερη των 45^ο με τον επιμήκη άξονα του δοντιού και να είναι εστραμένο προς την πλευρά της οπτικής επαφής.

· Έλεγχος της επιφάνειας αποκοπής

o Επιβεβαίωση της πλήρους εκτομής του ακρορριζίου.

o Εντοπισμός του ακρορριζικού τρήματος και έλεγχος της ποιότητας έμφραξης του ρ.σ.

o Έλεγχος ύπαρξης υπεράριθμων τρημάτων ή παράπλευρων ριζικών σωλήνων.

o Έλεγχος ύπαρξης επιμήκους κατάγματος της ρίζας.

Εάν διαπιστωθούν υπεράριθμα τρήματα, παράπλευροι ριζικοί σωλήνες ή επίμηκες κάταγμα, απαιτείται εκτομή μεγαλύτερου τμήματος της ρίζας.

Εφόσον μετά τον έλεγχο διαπιστωθεί ερμητική έμφραξη του νεοσχηματισμένου ριζικού τρήματος, απουσία υπεράριθμων τρημάτων, παράπλευρων ριζικών σωλήνων και γραμμής επιμήκους κατάγματος γίνεται επαναφορά και συρραφή του κρημνού. Σε αντίθετη περίπτωση επιβάλλεται ανάστροφη έμφραξη του ριζικού σωλήνα.

· Ανάστροφη έμφραξη του ριζικού σωλήνα

Η διαδικασία της ανάστροφης έμφραξης περιλαμβάνει:

α) Την παρασκευή κοιλότητας αντίστοιχα προς το νεοσχηματισμένο ριζικό τρήμα.

β) Την έμφραξη της κοιλότητας.

Παρασκευή κοιλότητας:

o Με μικρή στρογγύλη εγγλυφίδα, σε ειδική χειρολαβή χαμηλών ταχυτήτων με μικρή κεφαλή, παρασκευάζεται κοιλότητα 1^ης ομάδας αντίστοιχα προς το στόμιο του νεοσχηματισμένου ριζικού τρήματος και εντελώς παράλληλα με τον επιμήκη άξονα του ρ.σ. και ακολουθώντας πάντα τη μορφολογία του ρ.σ. Η παρασκευή της κοιλότητας επιτυγχάνεται σήμερα με περισσότερη ακρίβεια και ασφάλεια με ξέστρα συσκευής υπερήχων, ειδικά με αυτά που έχουν αδαμάντινη επικάλυψη.

o Επαρκές βάθος κοιλότητας θεωρούνται τα 2 – 3 χιλ.

o Το εύρος της κοιλότητας δεν πρέπει να υπερβαίνει κατά πολύ το εύρος του ρ.σ.

o Στις περιπτώσεις εκείνες όπου στην ίδια ρίζα τα στόμια των ριζικών σωλήνων απέχουν πολύ λίγο μεταξύ τους είναι προτιμότερη η δημιουργία ενιαίας κοιλότητας που συμπεριλαμβάνει και τους δύο ριζικούς σωλήνες.

o Η τροποποιημένη παρασκευή κοιλότητας τύπου σχισμής χρησιμοποιείται σε περιπτώσεις ριζών με έντονη υπερώια ή γλωσσική απόκλιση.

Έμφραξη της κοιλότητας:

o Έλεγχος της αιμορραγίας με τοποθέτηση στην οστική κοιλότητα γάζας ή οστικού κηρού (bone wax).

o Καθαρισμός και πλύση της κοιλότητας με φυσιολογικό ορό. Στέγνωμα με απορροφητικούς κώνους.

o Έμφραξη της κοιλότητας (κονίες IRM, super EBA, MTA, αμάλγαμα).

o Αφαίρεση της γάζας ή του οστικού κηρού από την οστική κοιλότητα.

o Έκπλυση της οστικής κοιλότητας με φυσιολογικό ορρό και αφαίρεση τυχόν υπολειμμάτων εμφρακτικού υλικού από την οστική κοιλότητα.

o Ακτινογραφικός έλεγχος.

· Επαναφορά και συρραφή του κρημνού, οδηγίες προς τον ασθενή

o Η συρραφή γίνεται με διακεκομμένη ραφή και ράμματα 4.0 ή 5.0.

o Στις περιπτώσεις που ο κρημνός περιλαμβάνει τα ελεύθερα ούλα, τα ράμματα γίνονται αντίστοιχα προς τις μεσοδόντιες θηλές.

o Οι μετεγχειρητικές οδηγίες είναι οι συνήθεις που δίνονται σε κάθε μικρή χειρουργική επέμβαση στη στοματική κοιλότητα.

· Επανεξέταση

o Αφαίρεση των ραμμάτων μετά 4 – 5 ημέρες.

o Ακτινογραφικός επανέλεγχος.

o Περιοδικός κλινικός και ακτινογραφικός επανέλεγχος.

IV ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΡΑΥΜΑΤΙΣΜΕΝΩΝ ΔΟΝΤΙΩΝ

Α. ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΡΑΥΜΑΤΟΣ ΣΤΑ ΝΕΟΓΙΛΑ ΔΟΝΤΙΑ

Ν. ΚΟΤΣΑΝΟΣ

Η ηλικία κορύφωσης της συχνότητάς των τραυματικών βλαβών της νεογιλής οδοντοφυΐας είναι αυτή των 1,5 - 2,5 ετών και τα συχνότερα τραυματισμένα δόντια είναι οι άνω κεντρικοί τομείς. Η λήψη ορθού ιστορικού είναι αναγκαιότητα ιατρική και νομική.

Συχνότερα η τραυματική βλάβη αφορά τους στηρικτικούς ιστούς λόγω μικρότερης μύλης των νεογιλών, πιο κάθετης τοποθέτησης και πιο ελαστικού οστίτη ιστού κατά συνέπια παρατηρείται συχνότερα πλάγια μετατόπιση και ενσφήνωση / εκγόμφωση.

Εξέταση

Α. Εξωστοματική: μαλακοί ιστοί, κίνηση κάτω γνάθου.

Β. Ενδοστοματική: μαλακοί ιστοί, φατνιακό οστό, σύγκλειση, δόντια.

Γ. Ακτινολογική όπου είναι εφικτή.

Δ. Δοκιμασίες ζωτικότητας πολφού: να αποφεύγονται, δεν είναι αξιόπιστες

· Αντιμετώπιση

Ο σκοπός είναι διττός:

να προληφθεί η βλάβη στο μόνιμο διάδοχο
να παραμείνει το νεογιλό δόντι στο φραγμό εάν αυτό συμβιβάζεται με τον πρώτο σκοπό

Το τραύμα των ��αλακών ιστών αντιμετωπίζεται άμ��σ��.

Η εξαγωγή ή διατήρηση του τραυματισμένου νεογιλού εξαρτάται από:

πρόβλεψη επίδρασης στο μόνιμο διάδοχο δόντι
μήκος ρίζας που παραμένει
συνεργασία ασθενούς
γονική συναίνεση / συμπεριφορά
βαθμό πολυπλοκότητας της προτεινόμενης θεραπείας.

1. ΜΕΤΑΤΟΠΙΣΕΙΣ

Διάσειση. Δεν παρεμβαίνουμε. Επανέλεγχοι σε 1, 2 και 12 μήνες για διάγνωση νέκρωσης πολφού.
Πλάγια μετατόπιση. Δεν συνιστάται παρέμβαση αν δεν υπάρχει παρεμβολή στη σύγκλειση. Εξάγεται το δόντι αν έχει μετατοπισθεί χειλικά οπότε πιέζει το σπέρμα του μονίμου.
Ενσφήνωση. Συχνά δημιουργείται η εντύπωση ότι το δόντι εκγομφώθηκε. Συνίσταται παρακολούθηση. Συνήθως επανανατέλλουν σε 1-6 μήνες
Εκγόμφωση. Ενημέρωση των γονέων. Επανατοποθέτηση του νεογιλού δεν ενδείκνυται.

2. ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ

Μύλης και Μύλης/ρίζας. Όπως στα μόνιμα δόντια (δεν συστήνεται μερική πολφοτομή).
Ρίζας. Δεν ναρθηκοποιούνται τα νεογιλά δόντια. Εάν η μετατόπιση του μυλικού τμήματος είναι αισθητή ή η κινητικότητά του έντονη, εξάγεται το μυλικό τμήμα ενώ το ακρορριζικό τμήμα παραμένει και απορροφάτε.

3. ΕΝΔΟΔΟΝΤΙΚΕΣ ΒΛΑΒΕΣ ΣΤΟ ΤΡΑΥΜΑΤΙΣΜΕΝΟ ΝΕΟΓΙΛΟ

Νέκρωση του πολφού και δυσχρωμία μύλης. Η δυσχρωμία της μύλης δεν είναι ενδεικτική της νέκρωσης (γκρι δυσχρωμία συσχετίζεται πιο συχνά με παθολογικές καταστάσεις, ροζ χροιά με προϊόντα αιμορραγίας και σταδιακά εξαφανίζεται. Επανέλεγχος του δυσχρωμικού δοντιού 1 και 2 μήνες και εάν παραμένει ασυμπτωματικό σε 6 και 12 μήνες. Τα περισσότερα δυσχρωμικά δόντια αποκτούν το φυσιολογικό τους χρώμα εντός 6 μηνών μετά τον τραυματισμό. Η απόπτωσή τους γίνεται φυσιολογικά.
Ενασβεστιώδης εκφύλιση του πολφού. Κίτρινη δυσχρωμία της μύλης. Μη παρεμπόδιση απόπτωσης.
Απορρόφηση ρίζας (εσωτερική- εξωτερική) /Αγκύλωση. Θεραπεία εκλογής: Εξαγωγή.

4. ΒΛΑΒΕΣ ΣΤΟ ΣΠΕΡΜΑ ΤΟΥ ΜΟΝΙΜΟΥ ΔΙΑΔΟΧΟΥ ΔΟΝΤΙΟΥ

Πρόωρες τραυματικές εμπειρίες (έως 3 ετών) οδηγούν σε βλάβες ενασβεστίωσης και δυσμορφίες μύλης ενώ όψιμες βλάβες προκαλούν ανωμαλίες της ρίζας

Β. ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΡΑΥΜΑΤΟΣ ΣΤΑ ΜΟΝΙΜΑ ΔΟΝΤΙΑ

Δ. ΤΖΙΑΦΑΣ

Το πρωτόκολλο της άμεσης αντιμετώπισης οδοντικού τραυματισμού σε μόνιμα δόντια περιλαμβάνει τις ακόλουθες ενέργειες:

Εκτίμηση της γενικής κατάστασης του ασθενούς. Καθαρισμός και έλεγχος της περιοχής του τραύματος.
Ακτινογραφικός έλεγχος
Δοκιμασίες ζωτικότητας πολφού
Αρχική διάγνωση – Επιλογή θεραπευτικού σχήματος
Οδηγίες στον ασθενή για στοματική υγιεινή, περιποίηση του τραύματος και την ανάγκη του μετατραυματικού κλινικο-ακτινογραφικού ελέγχου.

Οι επί μέρους ενέργειες σε ότι αφορά τη επιλογή θεραπευτικού σχήματος διαφέρουν ανάλογα με τον τύπο τραυματισμού και τη φύση της βλάβης που έχει προκύψει ως συνέπεια του τραυματισμού. Η International Association of Dental Traumatology έχει δημοσiεύσεi το 2001 οδηγίες για τυποποίηση της αξιολόγησης και αντιμετώπισης των οδοντικών τραυματισμών.

1. ΜΕΤΑΤΟΠΙΣΕΙΣ

Τραυματισμοί τύπου υπεξάρθρωσης (περιοδοντικός τραυματισμός χωρίς μετατόπιση του δοντιού): Παρακολούθηση του δοντιού σε τακτικούς επανελέγχους. Αξιολόγηση της κατάστασης του πολφού σε χρόνους ελέγχου μεγαλύτερους των 6-9 μηνών μετά τον τραυματισμό.

Ενσφήνωση δοντιών: Σε διαπλασσόμενα δόντια παρακολούθηση σε τακτικούς επανελέγχους. Αξιολόγηση της πορείας της μετατραυματικής ανατολής και της κατάστασης του πολφού. Σε πλήρως διαπλασμένα δόντια επιχειρείται άμεση επαναφορά του δοντιού στην προηγούμενη θέση και ακινητοποίησή του. Άμεση έναρξη ενδοδοντικής θεραπείας.

Μερική εκγόμφωση δοντιών: Άμεση επαναφορά του δοντιού στην προηγούμενη θέση του. Παρακολούθηση του δοντιού σε τακτικούς επανελέγχους. Αξιολόγηση της κατάστασης του πολφού.

Ολική εκγόμφωση δοντιών: Άμεση αναφύτευση του εκγομφωμένου δοντιού που έχει διατηρηθεί σε υγρό περιβάλλον σε χρόνο μέχρι 60΄ από τη στιγμή του τραυματισμού. Σε πλήρως διαπλασμένα δόντια και καθυστερημένη αναφύτευση του δοντιού μετά την παραμονή του σε διάλυμα 2,4 % ΝaF (συνιστάται επίσης η εφαρμογή αδαμαντινογενίνης ). Ακινητοποίηση για 1-2 εβδομάδες. Χορήγηση δοξυκυκλίνης και ενδοδοντική θεραπεία σε 2 εβδομάδες με τοποθέτηση υδροξειδίου του ασβεστίου ως φαρμάκου αλλαγής.

2. ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ

Κάταγμα μύλης χωρίς αποκάλυψη πολφού: Κάλυψη της αποκαλυμμένης επιφάνειας της οδοντίνης με σκεύασμα υδροξειδίου του ασβεστίου. Άμεση ανασύσταση με σύνθετη ρητίνη.

Κάταγμα μύλης με αποκάλυψη πολφού: Πολφοτομή σε βάθος τουλάχιστον 2 χιλιοστών και κάλυψη του πολφού με σκευάσματα υδροξειδίου του ασβεστίου ή ΜΤΑ. Ανασύσταση μύλης. Σε περιπτώσεις μεγάλου χρόνου έκθεσης του πολφού στο στοματικό περιβάλλον επιλέγεται η ενδοδοντική θεραπεία αλλά μόνο σε πλήρως διαπλασμένα δόντια.

Κάταγμα ρίζας: Διευθέτηση του μυλικού τμήματος. Παρακολούθηση σε τακτικούς ελέγχους. Ενδοδοντική θεραπεία σε περίπτωση εμφάνισης διαύγασης ακρορριζικά ή στα όρια της γραμμής του κατάγματος.

V. ΕΠΙΤΥΧΙΑ-ΑΠΟΤΥΧΙΑ ΕΝΔΟΜΥΛΙΚΩΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΩΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ (ΠΕΡΙΛΗΨΗ)

Γ. ΗΛΙΑΔΗΣ, Χ. ΡΑΧΙΩΤΗΣ

Υπάρχουν πολλές κλινικές μελέτες που τεκμηριώνουν τον σημαντικό ρόλο της μυλικής αποκατάστασης στην αποτυχία της ενδοδοντικής θεραπείας. Για αυτούς τους λόγους είναι αναγκαία η κατά το δυνατόν επιτυχέστερη μυλική αποκατάσταση.

Η επιτυχία ή αποτυχία των αποκαταστάσεων αυτών αξιολογείται με βάση συγκεκριμένα κλινικά κριτήρια που έχουν θεσπιστεί διεθνώς. Κοινός τόπος στα κριτήρια αυτά είναι η προσπάθεια αντικειμενικού τρόπου κλινικής εξέτασης και αξιολόγησης των αποκαταστάσεων καθώς και η θέσπιση κοινής ορολογίας για την περιγραφή των αποτελεσμάτων της κλινικής εξέτασης. Σήμερα έχουν καθιερωθεί δύο κλινικά συστήματα. Το πρώτο αφορά τα κριτήρια της Υπηρεσίας Δημοσίας Υγείας των ΗΠΑ (USPHS criteria) και το δεύτερο είναι το Ελβετικό Σύστημα Αξιολόγησης. Με τα συστήματα αυτά αξιολογούνται η ανατομικότητα, η ακεραιότητα των ορίων, ο οριακός αποχρωματισμός, η χρωματική απόδοση και σταθερότητα, η ποιότητα της επιφάνειας, η ανάπτυξη δευτερογενούς τερηδόνας , η παρουσία κατάγματος του υλικού ή του δοντιού και η μετεμφρακτική ευαισθησία. Η αξιολόγηση των παραπάνω χαρακτηριστικών γίνεται με ποιοτική κλίμακα ( Alpha, Bravo, Charlie, Delta) που περιγράφεται από πρότυπα κριτήρια σε κάθε σύστημα.

Στις ενδομυλικές αισθητικές αποκαταστάσεις συμπεριλαμβάνονται οι άμεσες αποκαταστάσεις με σύνθετες ρητίνες και οι έμμεσες αποκαταστάσεις με σύνθετες ρητίνες και κεραμικά. Κλινικοστατιστικές μέθοδοι έχουν δείξει ότι τα ποσοστά ετήσιας αποτυχίας των άμεσων αποκαταστάσεων με σύνθετες ρητίνες κυμαίνονται από 0-9 %, ενώ τα αντίστοιχα ποσοστά με έμμεσες αποκαταστάσεις σύνθετων ρητινών και κεραμικών είναι 0-12% και 0-8% αντιστοίχως. Ως κυριότερα αίτια αποτυχίας θεωρούνται η δευτερογενής τερηδόνα, το κάταγμα της μάζας του υλικού, η απώλεια της οριακής ακεραιότητας και η αποτριβή του υλικού. Η επιτυχία των αποκαταστάσεων εξαρτάται κυρίως από παράγοντες που αφορούν στο υλικό, τον ασθενή και τον οδοντίατρο.

Ωστόσο, από τις κλινικές μελέτες αξιολόγησης των αποκαταστάσεων είναι εξαιρετικά δύσκολο να διαπιστωθεί ο ακριβής μηχανισμός αποτυχίας αυτών των αποκαταστάσεων. Για αυτούς του λόγους γίνονται εργαστηριακές μελέτες και κυρίως εργαστηριακές μελέτες σε ανακτηθέντα υλικά μετά την παραμονή τους στο στοματικό περιβάλλον (retrieval studies). Οι τελευταίες έχουν δείξει ότι τα κυριότερα αίτια αποτυχίας των συνθέτων ρητινών είναι το ποσοστό των υπολειπόμενων διπλών δεσμών, η συστολή πολυμερισμού και η αποτυχία συγκόλλησης με τους οδοντικούς ιστούς.

Η τοποθέτηση επιχρισμάτων και ουδετέρων στρωμάτων στο βάθος της κοιλότητας, η μείωση του γεωμετρικού παράγοντα και του όγκου του υλικού με τον τμηματικό στοιβαγμό του και ο πολυμερισμός με χαμηλή αρχική ένταση ακτινοβολίας αποτελούν τις σύγχρονες προσεγγίσεις για την επίλυση των προβλημάτων. Η κατασκευή έμμεσων αποκαταστάσεων πλεονεκτεί στο ότι το υλικό έχει βελτιωμένες μηχανικές ιδιότητες, ενώ το προβλήματα της συστολής πολυμερισμού περιορίζονται πλέον στο στρώμα των ρητινωδών σκευασμάτων συγκόλλησης.

Τα τελευταία χρόνια ιδιαίτερο βάρος έχει δοθεί στη διερεύνηση του ρόλου των συγκολλητικών παραγόντων. Η ταχύτατη εξέλιξη των νέων υλικών, στη προσπάθεια περιορισμού των πολλαπλών κλινικών σταδίων εφαρμογής και απλούστευσης της χρήσης τους , έχει δημιουργήσει μία πληθώρα νέων σκευασμάτων που ανανεώνονται με ρυθμό που δεν επιτρέπει την στοιχειώδη κλινική αξιολόγησή της συμπεριφοράς τους, ώστε να διατυπωθούν αξιόπιστα πρωτόκολλα κλινικής εφαρμογής. Τα προβλήματα διαπιστωνονται συνήθως μετά τη κλινική χρήση τους, συνήθως ποτέ απο κλινικές μελέτες, αλλά από συστηματική εργαστηριακή αξιολόγηση ή μελέτες ανάκτησης, με αποτέλεσμα την απόσυρση των σκευασμάτων ή το χειρότερο την παράλληλη διάθεσή τους με νεώτερα, όπου αντιμετωπίζεται το διαπιστωμένο πρόβλημα αλλά δημιουργούνται άλλα, επιτείνοντας έτσι τη σύγχιση που ήδη επικρατεί. Παρά τα όσα υπόσχονται τα νεώτερα σκευάσματα, ακόμη και αυτά της 7^ης γενιάς που αντιμετωπίζουν ουσιαστικά το πρόβλημα του ελέγχου της υγρασίας και της σχέσης του βάθο��ς απασβεστίωσης με ��ο βάθος διείσδυσ��ς των ρ��τινών στην οδοντίνη, μελέτες ανάκτησης και μακροχρόνιες εργαστηριακές και κλινικές μελέτες συγκλίνουν στο ότι σημείο αναφοράς στους συγκολλητικούς παράγοντες αποτελούν τα σκευάσματα πολλαπλών σταδίων .

1ο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΕΝΔΟΔΟΝΤΙΑΣ

ΟΛΥΜΠΙΑ 2005

Τα Αποτελέσματα του 1oυ Περιφερειακού Συνεδρίου σε μορφή pdf

13ο ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΕΕΕ

ΑΘΗΝΑ 2004

Οι παράγοντες και τα νέα εργαλεία για μια επιτυχημένη ενδοδοντική θεραπεία

Στο 13ο Πανελλήνιο Συμπόσιο της Ε.Ε.Ε. έγινε η πρώτη ΑΠΟΝΟΜΗ ΤΗΣ ερευνητικής υποτροφίας «Ιωάννης Μαργέλος»

Τα 15 χρόνια από την ίδρυσή της συμπλήρωσε η Ελληνική Ενδοδοντική Εταιρεία φέτος, διοργανώνοντας ένα επιτυχημένο επετειακό συμπόσιο. Το 13ο Πανελλήνιο Συμπόσιο Ενδοδοντίας πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα, στις 20 και στις 21 Νοεμβρίου, με θέμα: «Τεχνολογικές εξελίξεις και επιτυχία της ενδοδοντικής θεραπείας».

Η εκδήλωση άρχισε με χαιρετισμό του συντονιστή της Ο.Ε. κ. Κ. Νιαμονητού.

Μιλώντας στην έναρξη του συμποσίου, ο πρόεδρος της Ελληνικής Ενδοδοντικής Εταιρείας, αν. καθ. Γ. Σίσκος, είπε ότι «η Ε.Ε.Ε. γιορτάζει φέτος τη συμπλήρωση της πρώτης δεκαπενταετίας από την ίδρυσή της. Το 13ο Πανελλήνιο Συμπόσιο Ενδοδοντίας αποτελεί για την Ε.Ε.Ε. ορόσημο επειδή, μ’ αυτή την εκδήλωση, ξεκινάμε έναν νέο κύκλο επιστημονικής προσφοράς σε πανελλήνιο επίπεδο, μετά τη συμπλήρωση της πρώτης δεκαπενταετίας» ανακοινώνοντας ταυτόχρονα μια μεγάλη επιτυχία της εταιρείας: «Το Σεπτέμβριο κερδίσαμε τη διοργάνωση του 8ου Παγκόσμιου Συνεδρίου Ενδοδοντολογίας το οποίο θα πραγματοποιηθεί στην Αθήνα το 2010».

Προκειμένου να ενισχύσει το έργο των ερευνητών και να τιμήσει τη μνήμη ενός πρόωρα χαμένου επιστήμονα, ο οποίος τυγχάνει παγκόσμιας αναγνωρίσεως, η Ε.Ε.Ε. θεσμοθέτησε για πρώτη φορά βραβείο-υποτροφία, με την προσφορά της εταιρείας Dentofair-Γρ. Παπαδημητρίου, η οποία ήταν και χορηγός του συμποσίου. Σε ειδική εκδήλωση, όπου βραβεύτηκαν τρεις ερευνητές και αντίστοιχα τρία ερευνητικά εργαστήρια, ο κ. Σίσκος αναφέρθηκε στην «Ερευνητική Υποτροφία Ελληνικής Ενδοδοντικής Εταιρείας – Ιωάννης Μαργέλος»: «Η θεσμοθετηθείσα υποτροφία έχει στόχο της την τόνωση, τη δημόσια αναγνώριση και τη διεθνή προβολή της ερευνητικής δραστηριότητας των νέων επιστημόνων στο χώρο της Ενδοδοντολογίας, καθώς και την επιβράβευση της προσφοράς των Ελληνικών και Κυπριακών Ερευνητικών Κέντρων. Τα κριτήρια που θεσπίσθηκαν για την χορήγηση της υποτροφίας είναι γεγονός ότι χαρακτηρίζονται από σημαντική αυστηρότητα, ώστε, εάν θεωρηθεί ότι δεν υπάρχει ικανοποιητική ανταπόκριση των υποψηφιοτήτων, η υποτροφία δεν θα χορηγείται. Αυτό, βέβαια, αποτελεί ταυτόχρονα και μέτρο αξίας της συγκεκριμένης διάκρισης και περιποιεί ανάλογη τιμή σε εκείνους στους οποίους χορηγείται. Πλην όμως θεωρώ ότι, σε δεδομένη χρονική στιγμή, η διάκριση -επικράτηση της ερευνητικής δουλειάς ορισμένων συναδέλφων έναντι αυτής άλλων, πάντα βέβαια στο πλαίσιο της ευγενούς άμιλλας, κατ’ ουδένα τρόπο υποδεικνύει «κερδισμένους» και «χαμένους».

Ο κ. Ιωάννης Μαργέλος ήταν ανεξάρτητος ερευνητής, με πολύ σημαντικό έργο, και παγκόσμια αναγνώριση. Ο κ. Σίσκος ανέφερε ότι «συμμετείχε με 37 ανακοινώσεις σε ελληνικά και διεθνή συνέδρια. Έχει δημοσιεύσει 26 εργασίες σε επιστημονικά περιοδικά, ενώ έχει συγγράψει 3 κεφάλαια σε ξενόγλωσσα βιβλία. Την περίοδο 2000-2003, εργάστηκε στο Εργαστήριο Βιοϋλικών της Οδοντιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, όπου εκπόνησε και το πειραματικό μέρος της Διδακτορικής Διατριβής του με θέμα «Εργαστηριακή μελέτη της επίδρασης του EDTA στη μορφολογία και τη σύνθεση της οδοντίνης», η οποία επρόκειτο να υποβληθεί προς έγκριση στο Εργαστήριο Ενδοδοντολογίας του ΑΠΘ. Δυστυχώς, η ξαφνική απώλειά του, τον Μάρτιο του 2003, δεν επέτρεψε και την τυπική ολοκλήρωση της Διδακτορικής Διατριβής του, η οποία εκδόθηκε τον περασμένο Οκτώβριο, με τη μορφή Ερευνητικής Μονογραφίας». Με την υποτροφία βραβεύτηκαν οι κ. Δαραμπάρα Μυρσίνη, Κωστή Ελένη και Μικρογιώργης Γεώργιος. Αντίστοιχα τιμήθηκαν και οι επικεφαλής τριών ερευνητικών κέντρων για λογαριασμό των οποίων οι τρεις ερευνητές εκπόνησαν τις εργασίες τους: Ο καθηγητής Γ. Παπαδημητρίου, διευθυντής του Εργαστηρίου Μεταλλογνωσίας του Τμήματος Μεταλλείων-Μεταλλουργών του ΕΜΠ, ο καθηγητής Γ. Ηλιάδης, διευθυντής του Εργαστηρίου Βιοϋλικών της Οδοντιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, και ο καθηγητής Δημ. Τζιαφάς, διευθυντής του Εργαστηρίου Ενδοδοντολογίας της Οδοντιατρικής Σχολής του ΑΠΘ.

Το Συμπόσιο παρακολούθησαν πάνω από 400 οδοντίατροι, οι οποίοι ενημερώθηκαν για πολύ σημαντικά ζητήματα, μεταξύ των οποίων ήταν ο επιβαρυντικός ρόλος των βακτηρίων, μυκήτων και ιών στην επιτυχία μιας ενδοδοντικής θεραπείας και στην προστασία του πολφού, τα νέα εργαλεία στην υπηρεσία του οδοντίατρου (οπτικά μέσα παρατήρησης, ψηφιακή ακτινογραφία, μηχανοκινούμενα εργαλεία NiTi, ηλεκτρονικοί εντοπιστές ακρορριζίου κ.λπ.), το πρόβλημα της απόλυτα ερμητικής έμφραξης, η κατάλληλη προσθετική αποκατάσταση των ενδοδοντικά θεραπευμένων δοντιών, ώστε να μην προκαλούνται κατάγματα, η παραπομπή ενδοδοντικών περιστατικών στον ενδοδοντολόγο από τον γενικό οδοντίατρο και τα κριτήρια επιτυχίας της ενδοδοντικής θεραπείας.

Αναλυτικά, τα συμπεράσματα του Συμποσίου ήταν τα εξής:

1η Συνεδρία

1η Εισήγηση

Γ. Ηλιάδης: Πόσο, τελικά, προστατεύεται ο πολφός από τα μικρόβια;

Παρ’ όλες τις σύγχρονες εξελίξεις στην τεχνολογία της συγκόλλησης των πολυμερών εμφρακτικών υλικών με την ανάπτυξη των υβριδικών ζωνών, δεν έχει γίνει ακόμα εφικτή η πλήρης εξάλειψη του περιεμφρακτικού χώρου. Η περιορισμένη διείσδυση στην απασβεστιωμένη με οξέα οδοντίνη, η διαπερατότητα της υβριδικής ζώνης σε υδατικά διαλύματα, το ανομοιογενές πάχος του συγκολλητικού παράγοντα, η συστολή πολυμερισμού των ρητινών και η μειωμένη αντοχή των διεπιφανειών στη δυναμική φόρτιση, είναι τα κύρια σημεία στα οποία εστιάζεται το ερευνητικό ενδιαφέρον. Παράλληλα, άρχισαν να αναπτύσσονται συγκολλητικά συστήματα με αντιμικροβιακή δράση για την αντιμετώπιση της πιθανής προσβολής από τα εναπομείναντα μικρόβια και τα μικρόβια που διεισδύουν από τον περιεμφρακτικό χώρο. Αν και τα αρχικά εργαστηριακά αποτελέσματα είναι ενθαρρυντικά, το μέλλον φαίνεται ότι εναπόκειται στην κατανόηση των φαινομένων που αφορούν στην επίδραση των κλινικών χειρισμών στην οδοντίνη.

2η Εισήγηση

Δ. Τζιαφάς: Υλικά αποκατάστασης: πόσο βλαπτικά μπορεί να είναι για τον πολφό;

Τα εμφρακτικά συστήματα αισθητικής Οδοντιατρικής εμφανίζουν μεγάλο εύρος λυτικής δράσης σε κυτταρικές καλλιέργειες που φαίνεται ότι παρεμβαίνει στο σύστημα άμυνας και επανόρθωσης του πολφού, μεταβάλλοντας την αντίστασή του στη δράση των μικροβίων, ιδιαίτερα όταν η εφαρμογή τους γίνεται σε μεγάλο βάθος κοιλότητας. Τα συστήματα αυτά δεν συστήνονται για άμεση καλυψη πολφού.

3η Εισήγηση

Μ. Χαμπάζ: Κλινικά όρια μεταξύ Οδοντικής Χειρουργικής και Ενδοδοντολογίας.

•Δόντια με ζωντανό πολφό και βαθιές τερηδονικές βλάβες μπορούν να αποκατασταθούν συντηρητικά χωρίς Ε.Θ. εφόσον δεν έχουν συμπτώματα και διαθέτουν ικανοποιητικό μέγεθος μυλικού θαλάμου.

•Αντίθετα, δόντια όπου ο μυλικός θάλαμος έχει ενασβεστιωθεί, επιβάλλεται πρώτα η Ε.Θ. και στη συνέχεια ακολουθεί η αποκατάσταση έστω και αν δεν έχουν συμπτώματα και αν διαθέτουν ζωντανό πολφό. Αυτό συμβάλλει στην πρόληψη βλαβών των περιακρορριζικών ιστών εξαιτίας της διαρκώς μειούμενης άμυνας του πολφού και τελικά της νέκρωσής του.

•Η εφαρμογή απομονωτήρα προάγει τη δημιουργία επανορθωτικής οδοντίνης στην περίπτωση αποκάλυψης του πολφού και εφόσον αποφασιστεί η διατηρησή του. Αντίθετα, εάν αποφασιστεί Ε.Θ., τότε ο απομονωτήρας εξασφαλίζει την απαραίτητη άσηπτη τεχνική για την επιτυχία της.

2η Συνεδρία

Στρογγυλό τραπέζι. Συντονιστής Π. Μπελτές

Κ. Παπαδούλη: Σύγχρονα οπτικά μέσα παρατήρησης: Τι δεν βλέπει το μάτι του κλινικού.

Η συμβολή της μεγέθυνσης και του φωτισμού στην Ενδοδοντία είναι πολύ σημαντική. Έχει οδηγήσει σε ανάληψη δυσκολότερων περιστατικών και στην καλύτερη ποιότητα των εν��οδο��τικών θεραπειών.

Ν. Καπετανάκου: Ηλεκτρονικές συσκευές ή ενδιάμεση ακτινογραφία για τον ακριβέστερο εντοπισμό του μήκους εργασίας;

Σε γενικές γραμμές, οι ηλεκτρονικοί εντοπιστές ακρορριζίου 4ης γενιάς είναι σε θέση να αντικαταστήσουν την ενδιάμεση ακτινογραφία. Παραμένει η ανάγκη για λήψη αρχικής και τελικής ακτινογραφίας και για ενδιάμεση όταν υπάρχει ανάγκη απεικόνισης παρά μέτρησης.

Ν. Κερεζούδης: Εργαλεία χειρός ή μηχανοκινούμενα συστήματα Ni-Ti για την καλύτερη προπαρασκευή του ριζικού σωλήνα;

Τα μηχανοκινούμενα εργαλεία NI-Ti έχουν εξελιχθεί αρκετά και μας προσφέρουν ταχύτητα παρασκευής και ομαλό σχήμα στο ριζικό σωλήνα. Εάν συνδυαστούν με τα κλασικά εργαλεία χειρός, μπορούν να προσφέρουν πολλά στην κλινική πράξη σε δύσκολες περιπτώσεις.

Ν. Οικονομίδης: Ο ρόλος των χημικών μέσων στην προπαρασκευή του ριζικού σωλήνα.

Η χρήση NaOCl σε συνδυασμό με CHx και EDTA, με βάση τα μέχρι στιγμής δεδομένα, μπορεί να μεγιστοποιήσει το αποτέλεσμα κατά τη χημική προπαρασκευή του ριζικού σωλήνα.

Π. Μπελτές: Είναι δυνατή η ερμητική έμφραξη του ριζικού σωλήνα;

• Καμία μέχρι σήμερα προτεινόμενη τεχνική δεν προσφέρει απόλυτα ερμητική έμφραξη.

• Υπάρχουν σημαντικές τεχνολογικές βελτιώσεις.

• Μπορούμε να δεχθούμε μικροατέλειες στην έμφραξη.

• Δεν υπάρχει δυνατότητα απόλυτου ελέγχου της ερμητικής έμφραξης του ριζικού σωλήνα.

Κ. Γεωργιάδης: Επιλογή προσθετικής αποκατάστασης των ενδοδοντικά θεραπευμένων δοντιών.

Η προσθετική αποκατάσταση των ενδοδοντικά θεραπευμένων δοντιών αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο για την επιτυχή διατήρησή τους στο φραγμό. Η αποκατάστασή τους με ενδορριζικούς άξονες αποτελεί συχνά το αίτιο οριζόντιων και επιμήκων καταγμάτων. Η εισαγωγή νέων τύπων αξόνων με βιολογικά υλικά, όπως είναι τα ολοκεραμικά, που συγκολλώνται με τις οδοντικές ουσίες, πιθανώς να δώσουν λύση στο φλέγον ζήτημα της χρήσης αξόνων.

3η Συνεδρία

A. Molander: Η χρήση των μηχανοκινούμενων συστημάτων Ni-Ti από τον γενικό οδοντίατρο μπορεί να βελτιώσει το τελικό αποτέλεσμα της ενδοδοντικής θεραπείας;

Έχουμε καλύτερα αποτελέσματα σε περιπτώσεις θεωρητικής και πρακτικής εκμάθησης των μηχανοκινούμενων συστημάτων ΧΜΕ από τον γενικό οδοντίατρο, ενώ η συνεχιζόμενη πρακτική εξάσκηση βοηθάει σημαντικά στην αναβάθμιση της ποιότητας των παρερχομένων οδοντιατρικών υπηρεσιών.

J. Simon: Καθοριστικοί παράγοντες που ευθύνονται για την αποτυχία μιας αποδεκτής, κλινικά και ακτινογραφικά, ενδοδοντικής θεραπείας..

Η κυριότερη αιτία αποτυχίας μιας lege artis ολοκληρωμένης ενδοδοντικής θεραπείας είναι η παρουσία βακτηρίων, μυκήτων και ιών στους περιακρορριζικούς ιστούς. Η παρουσία ιών στους περιακρορριζικούς ιστούς παρεμβαίνει στην ανοσολογική απάντηση, εμποδίζοντας την λειτουργία των δενδριτικών κυττάρων. Το ποσοστό επιτυχίας της ενδοδοντικής θεραπεία,ς σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα σε 1,5 εκατομμύριο δόντια που παρακολουθήθηκαν για 8 χρόνια, ανέρχεται στο 97%.

4η Συνεδρία

Ε. Κοντακιώτης, Α. Χανιώτης:

Αντιπαράθεση: Αντικρουόμενες απόψεις στην αντιμετώπιση διαφόρων περιστατικών στην κλινική πράξη.

Κατά τη διάρκεια της κλινικής πράξης πολύ συχνά βρισκόμαστε αντιμέτωποι με προβληματισμούς που καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε. Το ενδοδοντικό σχέδιο θεραπείας σε αυτές τις περιπτώσεις αποτελεί πραγματική πρόκληση για τον κλινικό Οδοντίατρο που ασχολείται με την Ενδοδοντολογία. Σκοπός, λοιπόν, αυτής της αντιπαράθεσης απόψεων ήταν η προσπάθεια επίλυσης των προβληματισμών που προκύπτουν στην κλινική πράξη, η εντόπιση ζητημάτων που έχουν ήδη διασαφηνιστεί καθώς και η εντόπιση προβληματισμών που δεν έχουν διασαφηνιστεί πλήρως και αποτελούν ανοιχτά ερευνητικά πεδία.

Χ. Σ. Συκαράς, Γ. Δ. Κωστούρος:

Ενημέρωση για τα νέα υλικά, φάρμακα, εργαλεία, ηλεκτρικές και ηλεκτρονικές συσκευές που χρησιμοποιούμε στην κλινική Ενδοδοντολογία.

Απαιτείται ορθολογιστική κριτική αξιολόγηση των σύγχρονων τεχνολογιών, προκειμένου αυτές να συμβάλουν στην ουσιαστική αναβάθμιση της ποιότητας της ενδοδοντικής θεραπείας.

Κ. Νιαμονητός: Παραπομπή ενδοδοντικών περιστατικών στον ενδοδοντολόγο από τον γενικό οδοντίατρο: Υποχρεώσεις και από τις δύο πλευρές.

Η παραπομπή ενδοδοντικών περιστατικών από τον Οδοντίατρο στον Ενδοδοντολόγο είναι διαδικασία ιδιαίτερης σχέσης και απαιτεί προσοχή, σεβασμό και ενημέρωση από όλες τις εμπλεκόμενες πλευρές. Ο Οδοντίατρος είναι ο βασικός άξονας παραπομπής του ασθενούς στον Ενδοδοντολόγο.

5η Συνεδρία

Στρογγυλό τραπέζι. Συντονιστής: Θ. Λαμπριανίδης

• Η Ενδοδοντολογία είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την ακτινογραφία.

• Οι περιορισμοί της ακτινογραφίας συνίστανται σε:

α. Αναντιστοιχία ακτινογραφικής-ιστολογικής εικόνας.

β. Υποκειμενικότητα ερμηνείας.

γ. Δυσκολία επακριβούς επανάληψης κατά τις επανεξετάσεις.

• Η ψηφιακή ακτινογραφία αποτελεί πολλά υποσχόμενη εξέλιξη στην καθημερινή πράξη.

• Η ψηφιακή αφαιρετική ακτινογραφία συμβάλλει σημαντικά στη διάγνωση αρχόμενων περιακροριζικών βλαβών καθώς και στην έγκαιρη εκτίμηση της πορείας αποκατάστασής τους

1η Εισήγηση

Μ. Γεωργοπούλου: Συμπτωματολογία πριν, κατά τη διάρκεια και μετά την ολοκλήρωση της ενδοδοντικής θεραπείας: Πρόληψη-αντιμετώπιση.

Η αντιμετώπιση του πόνου στον ενδοδοντικό ασθενή απαιτεί γνώση, ταχύτητα και ψυχραιμία. Ιδιαίτερα, όταν η συμπτωματολογία αναπτύσσεται κατά τη διάρκεια της ενδοδοντικής θεραπείας, η ενημέρωση και η συνεργασία με τον ασθενή θεωρείται απαραίτητη.

2η Εισήγηση

Σ. Μάγκος, Ε. Φαρμάκης: Κλινικά κριτήρια επιτυχίας - αποτυχίας της ενδοδοντικής θεραπείας.

Κριτήριο επιτυχίας της ενδοδοντικής θεραπείας θεωρείται η απουσία συμπτωμάτων και φυσικών ή ακτινογραφικών σημείων περιακρορριζικής ή και περιοδοντικής φλεγμονής και κριτήριο αποτυχίας η παρουσία συμπτωμάτων και φυσικών ή ακτινογραφικών σημείων περιακρορριζικής ή και περιοδοντικής φλεγμονής.

Τα Αποτελέσματα του 13oυ ΣΥΜΠΟΣΙΟΥ σε μορφή PPS